Kocaeli Çocuk Psikiyatristi

Poliklinik bir bakışta

Aileler bize hangi cümlelerle geliyor?

• "Yaşıtları cümle kuruyor, bizimki daha birkaç kelime söylüyor."
• "Öğretmeni her gün not gönderiyor; yerinde durmuyormuş."
• "Okul sabahları karnı ağrıyor, hafta sonu hiçbir şeyi yok."
• "Eskiden neşeli bir çocuktu, şimdi odasından çıkmıyor."
• "Kardeşi doğduktan sonra öfke nöbetleri başladı."

Bu cümlelerin her biri farklı bir tabloya işaret edebilir. Bazen geçici bir uyum dönemi, bazen tedavi gerektiren bir durum söz konusudur. Ayrımı yapmak, çocuğu ve aileyi birlikte dinleyen kapsamlı bir değerlendirme gerektirir.

Beklemek mi, başvurmak mı?

Anne babaların en sık ikilemi budur. Çocukların gelişim hızları birbirinden farklıdır ve bazı davranışlar zamanla kendiliğinden düzelir. Yine de bazı durumlar beklemeyi gerektirmez: Kazanılmış konuşma ya da sosyal becerilerin kaybolması, iki yaşını geçtiği hâlde hiç kelime kullanmama, okul başarısının birkaç ay içinde belirgin biçimde düşmesi, haftalarca süren içe kapanma ve kendine zarar verme bunların başında gelir. Bu durumlarda erken değerlendirme, gereksiz yere geçen zamanı önler. Kararsız kaldığınızda tek bir değerlendirme görüşmesi, beklemenin uygun olup olmadığını netleştirebilir.

Yaşa göre değişen tablo

Aynı yakınma farklı yaşlarda farklı anlamlar taşır. İki yaşındaki bir çocuğun öfke nöbeti gelişimin olağan bir parçası olabilirken, on yaşındaki bir çocukta her gün yaşanan öfke nöbetleri değerlendirme gerektirir.

İlk görüşmenin akışı

Ergenlerle yapılan görüşmelerde gencin ayrı dinlendiği bölüme özellikle zaman ayrılır ve gizliliğin sınırları baştan, hem gence hem aileye birlikte anlatılır.

Çocuğa muayeneyi nasıl anlatmalı?

Çocuğu habersiz getirmek ya da muayeneyi bir ceza gibi sunmak, ilk görüşmeyi zorlaştırır. Küçük çocuklara oyuncakların ve boyaların olduğu bir odada, duygular hakkında konuşan bir doktorla tanışacağınızı söylemek yeterlidir. Okul çağındaki çocuklara neden gittiğinizi kısa ve dürüst bir şekilde anlatabilirsiniz. Ergenlerde ise karara katılmalarını sağlamak, görüşmenin gizli olduğunu ve onların da sorularını sorabileceklerini söylemek önemlidir.

Ek incelemeler

Tek bir görüşme her zaman yeterli olmaz. Konuşması geciken çocuklarda işitme testi, dikkat sorunlarında öğretmenin dolduracağı formlar, öğrenme güçlüğünden kuşkulanıldığında psikometrik testler istenebilir. Nöbet geçirme, gelişimde gerileme ya da bedensel bir hastalık kuşkusu varsa çocuk nörolojisi ve çocuk hekimiyle birlikte çalışılır. Bütün bilgiler toplandıktan sonra aileyle ayrı bir değerlendirme görüşmesi yapılır.

Tedavi bir ekip işidir

Çocuklarda iyileşme nadiren tek bir uzmanın elindedir. Özel eğitim öğretmeni, dil ve konuşma terapisti, ergoterapist, psikolog, okul rehber öğretmeni ve elbette anne baba aynı hedefe doğru çalıştığında ilerleme hızlanır. Ekip üyeleri arasında düzenli bilgi alışverişi, çocuğa farklı yerlerde çelişkili mesajlar verilmesini önler. Hekim bu ekibin koordinasyonuna yardım eder; gerektiğinde ilaç tedavisini planlar ve çocuğun büyümesini, iştahını ve uykusunu kontrollerde izler.

Okulla nasıl çalışıyoruz?

Ailenin izniyle öğretmenden kısa bir gözlem notu istenir; bu not, çocuğun sınıftaki hâlini görmemizi sağlar. Tanı ve tedavi planına göre okulda yapılabilecek düzenlemeler, örneğin oturma yeri, sınav süresi ya da destek eğitim, aileye yazılı olarak önerilir. Okulla paylaşılacak bilgiler her zaman aileyle önceden konuşulur.

Ekranlar ve uyku

Hemen her başvuruda ekran kullanımı ve uyku düzeni de konuşulur. Akşam geç saatlere uzanan tablet, telefon ve oyun kullanımı uykuya dalmayı geciktirir; uykusuz kalan çocuklarda dikkat sorunları, sinirlilik ve öfke patlamaları belirginleşir. Yaşa uygun ekran süreleri, yatak odasının ekransız tutulması ve her akşam aynı saatte başlayan bir uyku düzeni, hangi tanı söz konusu olursa olsun tedaviye katkı sağlar.

Anne babanın kendine bakması

Bir çocuğun zorlukları, anne babanın uykusunu, işini ve birbirleriyle ilişkisini de etkiler. Ebeveynlerin kendi yorgunluklarını fark etmesi, gerektiğinde destek istemesi ve birbirine dinlenme fırsatı tanıması, çocuğun tedavisinin uzun soluklu sürdürülebilmesi için önemlidir.

Sık sorulan sorular