Poliklinik bir bakışta
| Bilgi dosyası | Başlıca yakınma | Muayenede ilk odak |
|---|---|---|
| Depresyon | Keyifsizlik, enerji kaybı, uyku değişikliği | Şiddet ve süre, bedensel nedenler |
| Anksiyete | Sürekli endişe, kaçınılan durumlar | Kaygının türü ve tetikleyicileri |
| Panik Atak | Aniden gelen yoğun korku nöbetleri | Kalp ve tiroit nedenlerinin ayrımı |
| Bipolar Bozukluk | Taşkın ve çökkün dönemler | Geçmiş dönemlerin ayrıntısı |
| Erişkin DEHB | Dağınıklık, erteleme, unutkanlık | Okul yıllarına uzanan öykü |
Bu poliklinik kimler için?
Yetişkin polikliniğimize on sekiz yaşını doldurmuş herkes başvurabilir. Tablodaki beş başlık en sık karşılaştığımız konulardır; ancak polikliniğin kapsamı bunlarla sınırlı değildir. Uzun süren uykusuzluk, beklenenden ağır geçen bir yas, iş değişikliği ya da ayrılık gibi büyük değişikliklerin ardından gelen uyum güçlükleri, kafadan atılamayan tekrarlayıcı düşünceler ve stresle artan bedensel yakınmalar da muayenede değerlendirilir. Başka bir uzmanlık alanını ilgilendiren durumlarda doğru adrese yönlendirme yapılır.

Psikiyatrist mi, psikolog mu, nörolog mu?
Bu üç uzmanlık sık karıştırılır. Psikiyatrist tıp fakültesinden sonra psikiyatri uzmanlık eğitimi almış bir hekimdir; tanı koyar, gerekli tetkikleri ister ve ilaç tedavisi düzenleyebilir. Psikologlar reçete düzenlemez; seanslarda görüşme ve terapi teknikleriyle çalışırlar. Nörolog ise baş ağrısı, epilepsi, felç ve hafıza kaybı gibi sinir sistemi hastalıklarıyla ilgilenir. Yakınmalarınız duygu, düşünce ve davranışla ilgiliyse psikiyatri muayenesi doğru başlangıçtır; gerekli görülürse diğer uzmanlarla birlikte çalışılır.
Randevudan önce kendinize üç soru
- Ne zamandır böyle hissediyorum? Birkaç gündür mü, yoksa haftalardır mı?
- Hayatımın hangi alanları etkilendi? Uyku, iş, ilişkiler, ev düzeni, keyif aldığım şeyler.
- Daha önce ne denedim? İlaçlar, psikoterapi, bitkisel ürünler, yaşam değişiklikleri; hangisi işe yaradı, hangisi yaramadı?
Bu soruların yanıtlarını birkaç satırla not etmek, muayenede hiçbir ayrıntının gözden kaçmamasına yardım eder.
Muayene odasında
Görüşme, sizi muayeneye getiren konuyu kendi cümlelerinizle anlatmanızla başlar. Hekim sizi dinlerken zaman zaman ayrıntı sorar: Yakınmalar günün hangi saatlerinde artıyor, neler hafifletiyor, kimler fark etti? Sonrasında genel sağlık durumunuz, kullandığınız ilaçlar, geçmişte geçirdiğiniz hastalıklar, ailenizdeki ruhsal hastalık öyküsü ve alkol ya da madde kullanımı konuşulur. İlk görüşme, sonraki kontrollere göre daha uzun bir zaman alır; bu süre, acele etmeden bütün resmi görebilmek için gereklidir.
Görüşmenin son bölümü size ayrılır. Hekim olası tanıyı, tanının neye dayandığını ve önerdiği yolu açıklar; sizin soru sormanız ve tercihlerinizi söylemeniz beklenir.
Hangi tetkik, neden?
| Tetkik | Neden istenir |
|---|---|
| Tiroit hormonları | Kaygı, yorgunluk ve çökkünlüğe benzer etkiler |
| Tam kan sayımı | Kansızlığa bağlı halsizlik |
| B12 ve D vitamini | Enerji, dikkat ve duygudurum üzerine etkiler |
| Elektrokardiyografi | Bazı ilaçlardan önce kalp ritmi kontrolü |
| İlaç kan düzeyi | Lityum gibi duygudurum dengeleyicilerde |
Tetkikler her hastadan istenmez; öyküye ve önerilen tedaviye göre seçilir. Yakın zamanda yapılmış sonuçlarınız varsa yanınızda getirmeniz, gereksiz tekrarları önler.
Tedavinin ilk üç ayı
| Dönem | Ne beklenir |
|---|---|
| İlk iki hafta | Yan etkiler daha belirgin, düzelme henüz az |
| Üçüncü–altıncı hafta | Etkinin belirginleştiği dönem, ilk kontrol |
| İkinci–üçüncü ay | Doz ayarı tamamlanır, günlük yaşama dönüş |
| Sonrası | Koruyucu dönem, kontroller seyrekleşir |
Bu takvim genel bir çerçevedir; her tanıda ve her kişide süre farklı olabilir. İlk haftalarda belirgin bir düzelme görülmemesi tedavinin işe yaramadığı anlamına gelmez. Ancak yan etkiler rahatsız edici düzeydeyse ya da yakınmalar artıyorsa, kontrol gününü beklemeden hekime ulaşmak gerekir.
Kontrol günlerinde neler konuşulur?
Kontrol muayeneleri ilk görüşmeden daha kısadır ve belirli bir düzende ilerler. Önce son görüşmeden bu yana neyin değiştiği sorulur: uyku, iştah, enerji, iş ve ilişkiler. Ardından ilacın düzenli kullanılıp kullanılmadığı ve fark edilen yan etkiler konuşulur. Gerekirse doz değiştirilir ya da yeni bir tetkik istenir. Görüşme, bir sonraki kontrol tarihinin ve o güne kadar dikkat edilecek işaretlerin belirlenmesiyle biter. Kontrollere bir not defteriyle gelmek, aklınızdaki soruların unutulmamasını sağlar.
Psikologla ortak çalışma
İlaç tedavisi belirtileri azaltırken, psikoterapi bu belirtileri besleyen düşünce ve davranış alışkanlıklarını değiştirmeye odaklanır. İkisinin bir arada yürütülmesi pek çok tanıda yinelemenin önlenmesine katkı sağlar. Psikoterapi önerildiğinde, sizin onayınızla psikologla bilgi alışverişi yapılır ve iki tedavi birbirini tamamlayacak şekilde planlanır.
Gizlilik ve belgeler
Muayene kayıtlarınız tıbbi gizlilik kapsamında korunur. Eşiniz, aileniz ya da işvereniniz, siz izin vermedikçe muayene içeriği hakkında bilgi alamaz. İşe ya da okula sunulacak belgelerde tanı yazılması gerekmiyorsa yazılmaz. Sizin ya da başka birinin can güvenliğinin tehlikede olduğu durumlar, yasanın tanımladığı tek istisnadır.
Sık sorulan sorular
Kendimi iyi hissettiğimde ilacı kendim azaltabilir miyim?
Hayır. Kendiliğinden bırakma ya da azaltma, yinelemeye ve bırakma belirtilerine yol açabilir; azaltma her zaman hekimle birlikte planlanmalıdır.
İlaç kullanırken alkol alabilir miyim?
Alkol, psikiyatrik ilaçların etkisini değiştirebilir ve yan etkileri artırabilir; tedavi süresince kaçınılması önerilir.
Gebelik planlıyorum, psikiyatrik ilaç kullanabilir miyim?
Bazı ilaçlar gebelikte güvenle kullanılabilir, bazılarının değiştirilmesi gerekir. Gebelik planınızı hekiminizle önceden paylaşmanız, tedavinin buna göre düzenlenmesini sağlar.
Muayeneye bir yakınımla gelebilir miyim?
Gelebilirsiniz. Görüşmenin hangi bölümüne katılacağına siz karar verirsiniz; özellikle bipolar bozuklukta ve ağır depresyonda yakınların gözlemleri değerlendirmeye önemli katkı sağlar.

DepresyonDepresyon, haftalarca süren çökkünlük ve isteksizliğin uyku, iştah, enerji ve düşünce üzerinde belirgin değişikliklerle birlikte görüldüğü, tedaviye iyi yanıt veren bir duygudurum bozukluğudur.Bilgi dosyası
AnksiyeteAnksiyete bozuklukları, gerçek bir tehlike olmadığı ya da tehlike çok küçük olduğu hâlde kişinin yoğun ve uzun süreli kaygı yaşadığı, günlük yaşamını kısıtlayan ve tedavi edilebilen durumlardır.Bilgi dosyası
Panik AtakPanik atak, birkaç dakika içinde doruğa ulaşan yoğun korku ve bedensel belirtilerle seyreden bir nöbettir. Ataklar tekrarlar ve yeni atak korkusu günlük yaşamı kısıtlarsa panik bozukluktan söz edilir; tedaviye yanıtı çok iyidir.Bilgi dosyası
Bipolar BozuklukBipolar bozukluk, aşırı yükselmiş ya da taşkın dönemler ile depresyon dönemlerinin birbirini izlediği, uzun süreli izlem gerektiren ama düzenli tedaviyle büyük ölçüde kontrol altına alınabilen bir duygudurum bozukluğudur.Bilgi dosyası
Erişkin DEHBErişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, çocuklukta başlayan ve yetişkinlikte de süren dikkat, düzen ve dürtü kontrolü güçlükleriyle seyreden, tanı konduğunda etkili biçimde tedavi edilebilen bir durumdur.Bilgi dosyası
