Ergen Depresyonu

Dosya özeti

Ergenlik mi, depresyon mu?

Ergenlik dönemi; bedensel değişimlerin, kimlik arayışının ve aileden bağımsızlaşma isteğinin yoğunlaştığı bir dönemdir. Bu süreçte zaman zaman huysuzluk, içe kapanma ve kapı çarpmalar olağandır. Depresyonu düşündüren ise bu değişikliklerin uzun sürmesi, yoğunlaşması ve gencin hayatının pek çok alanını aynı anda etkilemesidir.

Belirtiler

Gencin kendisinde

• İçinin boş ya da ağır olduğunu hissetme
• Eskiden sevdiği oyun, müzik ve spor etkinliklerinden keyif alamama
• Hiçbir şeyin değişmeyeceğine dair umutsuzluk
• Kendini değersiz, yetersiz ya da yük gibi görme
• Odaklanmakta ve ders çalışmakta zorlanma

Ailenin gözünden

• Uzun süre odasından çıkmama
• Küçük şeylere karşı yoğun öfke patlamaları
• Okula gitmek istememe, devamsızlığın artması
• Yemek düzeninin bozulması, kilo değişiklikleri
• Sosyal medyada geceleri saatlerce zaman geçirme

Okul, arkadaşlık ve sosyal medya

Akran zorbalığı ve internet üzerinden yaşanan dışlanma, ergen depresyonunda önemli tetikleyiciler arasındadır. Sosyal medyada başkalarının hayatlarının sürekli kusursuz görünmesi, gencin kendisiyle ilgili olumsuz düşüncelerini besleyebilir. Gece geç saatlere uzanan ekran kullanımı uykuyu bozar; uyku eksikliği de duygudurumu daha da kötüleştirir. Bu konular muayenede gençle birlikte, yargılamadan ele alınır.

Muayene ve gizlilik

İlk görüşmenin başında genç ve ailesi odada birlikte bulunur; sonra hekim önce genci, ardından anne babayı ayrı ayrı dinler. Gencin rahatça konuşabilmesi için gizlilik kuralları baştan açıklanır: Anlatılanlar gençle hekim arasında kalır; yalnızca gencin ya da bir başkasının güvenliği tehlikedeyse aile bilgilendirilir ve bu adım da önce gençle konuşulur.

Muayenede sorulan başlıca konular şunlardır:

• Ruh hâlindeki değişiklik ne zaman başladı?
• Okul, arkadaşlar ve aileyle ilişkiler nasıl?
• Uyku, yemek ve ekran düzeni nasıl?
• Alkol, sigara ya da başka madde kullanımı var mı?
• Kendine zarar verme ya da ölüm düşünceleri oluyor mu?

Tedavi seçenekleri

Antidepresan kullanımında izlem

Ergenlerde antidepresan tedavisinin ilk haftaları özellikle dikkatle izlenir. Bu dönemde kontroller sık yapılır; aileden, gençte huzursuzluğun artması, uykusuzluk, ani davranış değişiklikleri ya da kendine zarar verme düşüncelerinin ortaya çıkması gibi durumları gecikmeden hekime bildirmesi istenir. Tedavinin etkisi genellikle birkaç hafta içinde belirginleşir; düzelme sağlandıktan sonra da tedavi bir süre sürdürülür.

Uyku ve hareket

Depresyondaki gençlerde uyku düzeni çoğu zaman tamamen tersine döner: Gece sabaha kadar uyanık kalınır, gündüz okul saatlerinde uyunur. Uyku düzeninin yeniden kurulması tedavinin önemli bir parçasıdır. Her sabah aynı saatte kalkmak, sabah gün ışığına çıkmak, gündüz uykusunu kısa tutmak ve yatmadan bir saat önce ekranları bırakmak önerilir. Düzenli fiziksel etkinlik, örneğin bir takım sporu, dans ya da arkadaşlarla yürüyüş, hem enerjiyi hem de duygudurumu iyileştirir.

Tedavinin süresi

Psikoterapi genellikle birkaç ay sürer. İlaca başlanmışsa, genç kendini iyi hissetmeye başladığında hemen bırakılmaz; depresyonun geri dönmemesi için birkaç ay daha devam edilir, sonra doz adım adım düşürülür. Tedavi bittikten sonra da ailenin ve gencin erken uyarı işaretlerini, örneğin içe çekilmenin yeniden başlamasını ya da uykunun bozulmasını tanıması, olası bir yinelemenin erken fark edilmesini sağlar.

Kendine zarar verme

Kolunu jiletle çizmek, kendini yakmak ya da duvara yumruk atmak gibi davranışlar, gencin taşıyamadığı bir duygu yükünü boşaltma çabası olabilir. Bu davranış her zaman ciddiye alınmalı, öfkeyle değil sakin bir ilgiyle karşılanmalıdır. Evdeki ilaçların ve kesici aletlerin güvenli bir yerde saklanması önemli bir koruyucu önlemdir. Gencin ölüm isteğinden söz etmesi, veda mesajları yazması ya da değerli eşyalarını dağıtması acil durumdur; 112 aranmalıdır.

Aileye öneriler

• Öğüt vermek yerine dinlemeye zaman ayırın.
• Gencin duygularını "abartıyorsun" diyerek küçümsemeyin.
• Birlikte yemek yemek ya da kısa yürüyüşler gibi baskısız ortak zamanlar yaratın.
• Ekran ve uyku kurallarını gençle birlikte belirleyin.
• Kendi yorgunluğunuzu ve kaygınızı paylaşabileceğiniz bir destek bulun.

Sık sorulan sorular